CPU kullanımı, bilgisayarınızda olup bitenlerin neredeyse birebir özetidir. Eğer işlemcinizde bir sorun görünmüyorsa, çoğunlukla sisteminizde de bir sorun yoktur. Bir şeyler ters gidiyorsa yüzde doksan dokuz işlemci kullanımına da yansıyacaktır.
Windows tabanlı sistemler kullananlar işlemci yüzdesine aşinadır. Ancak Unix tabanlı sistemlerde kullanılan yük değeri ilk başta anlaşılması zor gibi görünse de oldukça kritik bir bilgi verir.
İşlemci Yüzdesi
Bir otoyolumuz var. Gişelerden geçen araçlarımız da işlemcide çalışacak işlemlerimizi temsil ediyor. Bir program işini yapabilmesi için bu otoyoldan sırayla birden fazla araç geçirmesi gerekecektir. Şerit sayısı, işlemcimizdeki çekirdek sayısını temsil ediyor. Mavi renkli araçlar işlemcide o anda çalışan, pembe olanlar ise sıra bekleyen işlemler.
İşlemci yüzdesini otoyolumuza uydudan bakan ve anlık resimler çeken bir kameranın raporu olarak gösterebiliriz. Mesela saniyede 100 adet fotoğraf çeken bir kamera bu yüz resimden sekseninde şeritte bir araç görüyorsa, o şeridin yani o çekirdeğin %80 ortalamaya sahip olduğunu söyleyebiliriz. Tüm şeritlerin ortalaması da işlemcinin yüzdesini verecektir.
İdeal bir işemci/iş dengesinde işlemcinin tamamı kullanılır. yani çekilen tüm resimlerde bütün şeritlerde araçlar vardır ancak gişelerde bekleyen hiç araç yoktur. Eğer şeritlerde araç eksikse işlemcimiz boşu boşuna bekliyor demektir. Eğer gişelerde araçlar yığılmış ise işlemcimiz yetişemiyor demektir.
Animasyona dikkat ederseniz, işlemci %100e ulaştıktan sonra kuyrukta bekleyen araç olup olmadığı, varsa ne kadar bir kuyruk oluştuğu hakkında bir bilgiye sahip olamıyoruz.
İşlemci Yükü
1 dk / 5 dk / 15 dk
Top v.b. programlar bize yan yana üç ayrı sayı verir. Birincisi son bir dakika boyunca, ikincisi son beş dakikadaki, üçüncüsü ise 15 dakikalık bir sürede işlemci yükü ortalamasıdır.
Çekirdek Sayısı x 1.00 = %100 İşlemci Yoğunluğu
İşlemci yüzdesini hesaplamak için; Çekirdeğin %100 dolu olduğu ama kuyrukta bekleyen hiç bir işin olmadığı duruma 1 puan verilir. Dört çekirdekli bir işlemcinin bu durumdaki yükü 4.00 dır. Eğer işlemcinin tamamı kullanılmıyorsa bu değer düşer. Mesela 3.00 yükte çalışan dört çekirdekli bir işlemci demek: Kuyrukta bekleyen bir iş yok ve işlemcimiz zamanının dörtte birinde boş boş takılıyor anlamındadır.
Yük hesabının diğer farkı, hesaplama yapılırken kuyruğun da dahil edilmesidir. Bu durumda yük 4′ün üzerine de çıkabilir.
Bu değerin üstüne çıktığı durumlarda ise kuyrukta bekleyen işleri bekletmemek için nasıl bir işlemci gücüne ihtiyacımız olduğunu öğrenebilirsiz. 5.00 yük gösteren işlemcimiz, kendinin dörtte biri kadar daha güçlü olsaydı bir sorunun çıkarmayacak olduğunu anlatır. Aynı şekilde 8.00 görüyorsak işlemcimizin gücünün iki katı kadar işlem yükümüz olduğu anlamına gelir.
